Wim Boer: Nieuwe Zakelijkheid in het groen

Posted on 3 februari, 2015 by Jacqueline van Wetten - Categorized in: Actueel No Comments

Landschapsarchitect Wim Boer maakte in de jaren 60 de eerste inrichtingsplannen voor campus Woudestein van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dit terrein wordt momenteel flink op de schop genomen. Voor Tuin&Landschap interviewde groenjournalist stedenbouwkundige Huub Juurlink over de vernieuwing van het campusterrein (artikel in Tuin&Landschap 3, 2015: Een strategisch plan voor Erasmus).

Omdat ik niks van Wim Boer wist, heb ik een kleine speurtocht naar deze landschapsarchitect op internet gedaan. Hieronder de resultaten.

Wim (Willem Christiaan J. ) Boer (Boskoop 1922 – Emmen 2000) was (tuin- en landschaps-)architect en docent. Vanaf 1973 was hij hoogleraar Stedelijk Groen aan de TU Delft.

Boer ging na zijn opleiding aan de Rijkstuinbouwschool in Boskoop in training bij tuinarchitect Bijhouwer. Direct na de Tweede Wereldoorlog studeerde hij een jaar aan de Middelbare Opleiding Tuinarchitectuur. Via Bijhouwer kwam Boer terecht bij het Adviesbureau Stadssplan Rotterdam waar hij stedenbouwkundige en architect Lotte Stam-Beese en sociaal geograaf Hovens Greve ontmoette. Vanaf 1952 werkte hij in zijn eigen ontwerpbureau.

Boer neemt een bijzondere plaats in tussen de naoorlogse landschapsarchitecten. Hij paste zowel de ontwerpopvattingen als de maatschappelijke visie van het Nieuwe Bouwen (ook wel de Nieuwe Zakelijkheid genoemd) toe. Tuinarchitectuur zag hij, als een van de eersten, los van de plantenkwekerij. Hij verwerkte maatschappelijke veranderingen (zoals het naoorlogse optimisme, de gemeenschapszin en het welvaartsdenken) sneller in zijn ontwerpopvattingen dan collega’s. Daardoor is hij van grote betekenis voor zijn vakgebied.

In zijn beginperiode werkte Boer samen met Lotte Stam-Beese. Zij maakte het ontwerp voor de Rotterdamse wijk Pendrecht en werkte samen met Wim Boer tussen 1949 en 1951 aan een beplantingsplan voor de hele wijk. (Lees blz. 36 van het rapport Pendrecht door dS+V gemeente Rotterdam, 2004.)

In 1959 won Boer de prijsvraag voor de inrichting van een 2 km lange groenstrook die het Amsterdamse Bos met de Amstel verbond: het Gijsbrecht van Aemstelpark in Amsterdam. In dat park voert Boer de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid vergaand door. Het park sluit aan op het stedenbouwkundige patroon van de wijk Buitenveldert en kenmerkt zich door een afwisseling tussen rechthoekige en vierkante patronen, het ontbreken van symmetrie en vaste maatverhoudingen.

Boer ontwierp een groot aantal begraafplaatsen. In de jaren 50 maakte hij een plan voor de Nieuwe Algemene Begraafplaats in Doorn: hij hakte rechthoekige ruimtes uit in het bos en vertaalde zo de functionalistische idealen van het Nieuwe Bouwen. Voor de uitbreiding van de begraafplaats in 2006 nam de gemeente Buro Mien Ruys in de arm.

In 1962 tekende Boer het ontwerp voor de algemene begraafplaats aan de Norelbosweg 8 in Epe. Ook deze begraafplaats is een voorbeeld van de naoorlogse functionalistische tuinarchitectuur. Het reeds aanwezige landschap speelt een grote rol in het ontwerp; veel bomen van het oorspronkelijke gemengde bos zijn behouden, waardoor de begraafplaats een bosachtig karakter heeft. Nieuwe beplanting werd gebruikt om de ruimte verder te definiëren en om accenten of oriëntatiepunten te creëren. Kenmerkend zijn ook de geometrische vormen; zoals de rechte paden, rechthoekige kamers met de zerken in rechte rijen, vierkante plantvakken en rechte hagen.

Wim Boer is een tijdgenoot van tuinarchitect Mien Ruys. Beiden waren lid van de 8 en Opbouw (1932-1956), zoals ook Lotte Stam-Beese en Hovens Greve. (Lees meer over deze architectuurstroming op architectenweb.) Ruys en Boer maakten samen een plan voor de groenvoorziening van Nagele en het ontwerp voor de begraafplaats van het dorp. (Lees ook blz. 75-86 Begraafplaatsen in de Noordoostpolder, Inge Dekker en Henriëtte Emaar.)

In de jaren 60 maakte Wim Boer de eerste inrichtingsplannen voor campus Woudestein van de Erasmus Universiteit Rotterdam. In het masterplan Campus Woudestein wordt op blz. 13 het landschapsontwerp van Wim Boer voor het campusgebied beschreven. Van de oorspronkelijke inrichtingsplannen van Boer zijn op het huidige terrein nauwelijks nog herkenningspunten terug te vinden, vertelde stedenbouwkundige Huub Juurlink in een interview met groenjournalist (8 januari 2015). Als een soort eerbetoon heeft Juurlink in zijn ontwerp toch een verwijzing naar Wim Boer opgenomen. In de plantvakken aan weerszijden van de centraal gelegen vijver staat o.a. Geum chiloense ‘Dolly North’, Helenium ‘Moerheim Beauty’ en Lavandula angustifolia. ,,Het oranje, rood en paars is qua kleur best heftig’’, zegt Juurlink. ,,Het is een referentie naar Mien Ruys en Wim Boer.”

 

Meer informatie:

In Cascade 2000, nr. 1 verscheen een In memoriam van David Louwerse en Ivo Jansen.

De NVTL publiceerde in Het Kanaal een kort In Memoriam.

In 1997 produceerde de NVTL een video met een uitgebreid interview met Wim Boer door David Louwerse. Deze is op het secretariaat aanwezig.

In het boek Buitenruimten/Outdoor Space zijn drie ontwerpen te vinden van Wim Boer (blz. 68 zijn eigen tuin, blz. 122 de begraafplaats te Doorn en op blz. 126 de parkstrook in het Amsterdamse Buitenveldert).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Maak eerst dit rekensommetje (ter beveiliging) *